The Old Water Reservoire
When Portonovu was established in 1816 the area had all the necessities one would expect to have in a modern port. Exactly in front of the Tram Depot was a water reservoir for the horses that were the only means of transport at the time. The reservoir was made from a mosaic material but very different from the mosaic we know today. This was not the only one - we had two other such reservoirs which were destroyed along the years. So luckily, this one still stands. It is believed that the reservoir had a tap outlet and a gas lantern in the middle. Unfortunately, year after year it faced neglect and damages from irresponsible people and large machinery operated in the area -eventually ending up as a refuse container.
Our Effort to restore what is of Value in Marsa.
Way back in 2004, when works started in the area to improve the Canal, our committee got in touch with the authorities and demanded that the reservoir be restored. We were promised that it would be, but all that happened was a good clean up and wire fencing all round it. This did not solve the problem as the fencing itself served for people to throw more rubbish around it. We got in touch with the Local Council again, but were informed that the area itself was the responsibility of the Maritime authority - hence we decided to literally get the job done ourselves.
The clean up was unbelievable - 4 large garbage bags and several boxes full of all sorts of rubbish and engine oils. During our committee meeting following this clean up it was resolved that we would not stop at anything until we got the restoration works going - even though we did not have the funds to do this. However our determination got us results and the Local Council finally saw that we were right and confirmed it would fund the project.
The restoration works are ongoing - lately the mosaic was tested for the restorer to come up with an as much as possible similar material. When the reservoir is ready it will be placed in a prominent central position in Marsa. The Local Council have also asked us to provide any documented references we have about the reservoir for them to use as should be.
Our Committee is confident that this project will be a success and takes the opportunity to remind the people of Marsa that we are there to support them.
Il-Ħawt Ta' Xatt il-Mollijiet
Meta il-proġett tal-Portonovu ra il-bidu tiegħu fl- 1816, kien ippjanat li jkun port bil-ħtiġijiet neċessaraji kollha tiegħu, bħal mollijiet, skallijiet, fanali tal-gass u mħażen. Ma setax jonqos ħawt għall-ilma għall-bhejjem, li sa dak iż-żmien kienu l-uniku mezz ta' trasport tal-ħatt u t-tgħobija fix-xatt. F'xatt il-Mollijiet, faċċata fejn kien id-depot tat-tramm, kien ġie mqiegħed Ħawt tal-muzajk li kien ta' materjal differenti ħafna minn tal-lum, Bħal dan il-ħawt fil-Marsa kien hawn xi tnejn oħra, imma kif dejjem jiġri, il-progress taż-żmien kaxkarhom miegħu. Dan il-ħawt ta' Xatt il-Mollijiet kien l-uniku li baqa jeżisti fil-Marsa. Jingħad li dan il-ħawt kellu speċi ta' vit għall-ilma u fanal fin-nofs. Maż- żmien bl-intrapriżi u l-inġenji li kienu jsorġu miegħu, il-ħawt ġarrab ħafna ħsarat kbar. Ix-xoffa tiegħu ġiet mkissra kemm il-darba minn inġenji kbar, bla ebda responsabbiltà. Maż-żmien il-preżenza ta' dan il-Ħawt uniku fil-Marsa bdiet kull ma jmur tiddeterjora, u beda jsir miżbla ta' żibel u żjut tal-karozzi.
Il-Ħidma Tagħna Għall-Wirt il-Marsa
Minn meta l-Għaqda Storika Kulturali Marsa rat il-ħtieġa li għandha tagħmel l-għalmu tagħha biex issalva dak li fadal ta' valur fil-Marsa, bdiet il-kuntatti mal-awtoritajiet. Fl- 2004 meta ħdejn l-inħawi beda jsir ix-xogħol strutturali u twessih tal-kanal minħabba l-ilma tal-għargħar f'Xatt il-Mollijiet kellna wegħda li dan kien se jkun parti mill-proġett, imma kull ma kien sar kien biss tindifa ġenerali u kien ġie mdawwar b'wire fence ħalli ma jitħammiġx. Sfortunatament għalkemm kien tnaddaf, il-fence maż-żmien ġie aktar iservi ta' speċi ta' gaġġa fejn jintefa l-ħmieġ, u erġajna koppi. Wara rajna li għal dan ix-xogħol nagħmlu protesta permezz ta' ittra lill-Kunsill Lokali tal-Marsa, fejn ukoll kellna tweġiba mhux mixtieqa, għaliex dawn qalulna li id-dawra tal-Port kollha hija kompitenti għaliha l-awtorità Marittima biss. Bħal ma dejjem jiġri fil-Marsa meta nippruvaw nagħmlu xi ħaġa, dejjem sibna ma' wiċċna burokrazija antikwata. Konna nifhmu li l-Kunsill għandu ħafna problemi iktar mill-ħawt, imma bħala Għaqda li nħobbu l-Marsa kien obbligu tagħna li nwasslu messaġġ. Meta rajna li maż-żmien l-istorja tal-ħawt iktar iggravat meta xi ħadd irresponsabbli mela l-ħawt biż-żejt maħruq tal-karozzi u tah in-nar, aħna ma kellniex alternattiva oħra ħlief li mmorru nnadfuh aħna stess b'mod volontarju. Minn dan il-Ħawt konna ġbarna erbgħa xkejjer u boroż, flimkien ma' kaxxi mimlija żibel u żjut tal-karozzi.
Fuq il-Ġurnali
Narturalment dak li titfa illum fuq Facebook taf issibu l-għada fl-aħbarijiet jew f'xi ġurnal. Fil-fatt il-ġurnal 'It-Torċa' tas-27 ta' Jannar 2014, kien ġab artiklu u xi ritratti tal-membri tagħna jnaddfu dan il-Ħawt mill-ħmieg li kien fih. Nemmen li kemm il-Facebook u kemm il-ġurnal għenu biex fil-Marsa titqajjem kuxjenza għal dak li fadal ta' valur.
Għalkemm kellna kliem ta' tifħir u inkuraġġiment, ma kienx ifisser li l-affarijiet iċċaqalqu kif aħna xtaqna. Meta rajna li l-affarijiet dehru passivi fil-lagħqa ġenerali li għamlet l-Għaqda fil-5 ta' Frar 2014, il-Kumitat talab li ssir riżoluzzjoni mill-membri preżenti għal din il-laqgħa, fejn fiha tlabna li għandu jsir dak kollu possibbli biex dan il-Ħawt jitnaddaf, jissewwa u jiġi protett. Ħeġġiġna wkoll li jekk dan kollu ma jsirx l-Għaqda kienet kostretta li tagħmel ix-xogħol hi, minkejja li ma kellhiex finanzi biżżejjed. Din l-ittra kienet il-fattur ta' dak li ġara wara, għax ftit żmien wara, il-Kunsil tal-Marsa wiegħdna li x-xogħol għar-restawr ta' dan il-Ħawt kellu jieħu ħsiebu hu. Fi stqarrija kien wiegħed ukoll li wara li se jsir studju fuqu għall-materjal tiegħu, kien se jinqala minn postu u jitqiegħed f'post ċentrali fil-Marsa. Waqt li l-Kunsill irringrazzja lill-Għaqda tagħna għall-ħila u ix-xogħol li tagħmel għal-Marsa, talabna wkoll ngħaddulu it-tagħrif kollu dwar il-Ħawt bħala referenza.
L-Għaqda Storika Kulturali Marsa tawgura li dan il-proġett ikun suċċess u nikkonfermaw li għal-Marsa, niesha, u ġrajjietha jeżisti xi ħadd.